دانشنامهٔ گنجینه

کاتالوگ مدال‌ها و یادبودهای ایران

مدال‌ها، نشان‌ها و سکه‌های یادبودی که برای رویدادهای تاریخ ایران ساخته شده‌اند — از سفرهای ناصرالدین‌شاه به فرنگ و نشان‌های دلاوری قاجار تا یادبودهای جشن‌های ۲۵۰۰ ساله. برای هر قطعه، دلیل ساخت، مشخصات و همهٔ نمونه‌های گنجینه (موجود و فروخته‌شده) را ببینید.

۳۷قطعهٔ ثبت‌شده۱مبارکباد (غیررسمی)۱یادبود غیررسمی۳۲مدال۳نشان۷۶نمونه در گنجینه

قاجار

۱۲۱۰ تا ۱۳۴۴ قمری
۱۰ قطعه ←

پهلوی

۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷ خورشیدی
۲۷ قطعه ←

همهٔ قطعه‌ها به ترتیب زمان

مدال یادبود سفر ناصرالدین‌شاه به لندن ۱۸۷۳مدالمدال یادبود سفر ناصرالدین‌شاه به لندن ۱۸۷۳۱۸۷۳ م (۱۲۹۰ ق)برنزناصرالدین‌شاه در نخستین سفر خود به اروپا (۱۲۹۰ قمری / ۱۸۷۳ میلادی) از ۱۷ ژوئن تا ۵ ژوئیه در انگلستان بود؛ نخستین بار بود که یک پادشاه ایرانی به‌طور رسمی به اروپا می‌رفت. شهرداری لندن به افتخار او در تالار تاریخی گیلدهال…۱ نمونه در گنجینه مدال نقره شیر دل ۱۳۱۱ ق — ناصرالدین‌شاهمدالمدال نقره شیر دل ۱۳۱۱ ق — ناصرالدین‌شاه۱۳۱۱ قنقرهمدال شیر دل ناصرالدین‌شاه۱ نمونه در گنجینه نشان شیر و خورشید جلادت (شیر دل) ۱۳۱۷ قنشاننشان شیر و خورشید جلادت (شیر دل) ۱۳۱۷ ق۱۳۱۷ قنقرهدر دورهٔ قاجار به نظامیانی که در جنگ یا مأموریت دلاوری نشان می‌دادند، نشان و مدال «جلادت» (دلیری) داده می‌شد. نقش اصلی این نشان‌ها شیر و خورشید است؛ شیری شمشیر به دست در برابر خورشید تابان که در آن روزگار نماد پادشاهی و…۲ نمونه در گنجینه نشان شیر و خورشید جلادت (شیر دل) ۱۳۱۸ قنشاننشان شیر و خورشید جلادت (شیر دل) ۱۳۱۸ ق۱۳۱۸ قنقرهدر دورهٔ قاجار به نظامیانی که در جنگ یا مأموریت دلاوری نشان می‌دادند، نشان و مدال «جلادت» (دلیری) داده می‌شد. نقش اصلی این نشان‌ها شیر و خورشید است؛ شیری شمشیر به دست در برابر خورشید تابان که در آن روزگار نماد پادشاهی و…۱ نمونه در گنجینه مدال یادبود صمصام‌السلطنه بختیاری ۱۳۲۶ قمدالمدال یادبود صمصام‌السلطنه بختیاری ۱۳۲۶ ق۱۳۲۶ قبرنزصمصام‌السلطنه بختیاری از سرداران بختیاری بود که در دورهٔ «استبداد صغیر» (پس از به توپ بستن مجلس در ۱۳۲۶ قمری) به مشروطه‌خواهان پیوست و با نیروهای بختیاری اصفهان را گرفت. این مدال، هم‌سری مدال ستارخان، به یادبود او ساخته…۱ نمونه در گنجینه مدال یادبود ستارخان ۱۳۲۶ قمدالمدال یادبود ستارخان ۱۳۲۶ ق۱۳۲۶ قمسستارخان، ملقب به «سردار ملی»، رهبر مقاومت تبریز در دورهٔ «استبداد صغیر» بود. پس از به توپ بستن مجلس به دست محمدعلی‌شاه در جمادی‌الاول ۱۳۲۶ قمری، تبریز به رهبری ستارخان و باقرخان حدود یازده ماه در برابر نیروهای دولتی ایست…۴ نمونه در گنجینه سکهٔ پولکی نقرهٔ مذهبی الله و چهارده معصوم — ضرب مشهد مقدسیادبود غیررسمیسکهٔ پولکی نقرهٔ مذهبی الله و چهارده معصوم — ضرب مشهد مقدساحتمالاً ۱۳۲۷ قمرینقرهسکهٔ پولکی نقرهٔ مذهبی با نام «الله» و چهارده معصوم، ضرب مشهد مقدس، احتمالاً سال ۱۳۲۷ قمری. این قطعه سکهٔ رسمی نیست و جنبهٔ یادبود دارد.۱ نمونه در گنجینه مدال یادبود تاجگذاری احمدشاه — شعبان ۱۳۳۲ ق (مدال احمدیه)مدالمدال یادبود تاجگذاری احمدشاه — شعبان ۱۳۳۲ ق (مدال احمدیه)۱۳۳۲ قبرنج (زردرنگ)احمدشاه در ۱۳۲۷ قمری در کودکی به پادشاهی رسید و پس از رسیدن به سن قانونی، در شعبان ۱۳۳۲ قمری (تیر ۱۲۹۳ خورشیدی / ژوئیهٔ ۱۹۱۴) تاجگذاری کرد. این مدال زردرنگ نیم‌رخ تمام‌قد سینهٔ احمدشاه با جقه و حمایل را دارد و در حاشیهٔ…۱ نمونه در گنجینه مدال برنز اربعه — دهمین سال سلطنت احمدشاه ۱۳۳۷ قمدالمدال برنز اربعه — دهمین سال سلطنت احمدشاه ۱۳۳۷ ق۱۳۳۷ قبرنزاحمدشاه در ۱۳۲۷ قمری به سلطنت رسید. این مدال (نسخهٔ برنز) به یاد دهمین سال سلطنت او با تاریخ ۱۳۳۷ قمری ساخته شد. روی آن نیم‌تنهٔ احمدشاه با جقه و پشت آن نقش شیر و خورشید آمده است. در بازار ایران به «مدال اربعه» شناخته می…۱ نمونه در گنجینه مدال نقره اربعه — دهمین سال سلطنت احمدشاه ۱۳۳۷ قمدالمدال نقره اربعه — دهمین سال سلطنت احمدشاه ۱۳۳۷ ق۱۳۳۷ قنقرهاحمدشاه در ۱۳۲۷ قمری به سلطنت رسید. این مدال نقره به یاد دهمین سال سلطنت او با تاریخ ۱۳۳۷ قمری ساخته شد. روی آن نیم‌تنهٔ احمدشاه با جقه و پشت آن نقش شیر و خورشید آمده است. در بازار ایران به «مدال اربعه» شناخته می‌شود.۱ نمونه در گنجینه نشان بپاداش خدمت ۱۳۰۴نشاننشان بپاداش خدمت ۱۳۰۴۱۳۰۴برنز (درجهٔ سه)نشان «بپاداش خدمت» در ۲۵ آذر ۱۳۰۴، در آغاز پادشاهی رضاشاه، برای قدردانی از خدمت ساخته شد. این نشان سه درجه داشت: درجهٔ یک نقره با آب طلا، درجهٔ دو نقره و درجهٔ سه برنز. هر سه درجه آویز سینه و هم‌اندازه بودند، در فرانسه س…۱۱ نمونه در گنجینه مدال یادبود سفر رضاشاه به ترکیهمدالمدال یادبود سفر رضاشاه به ترکیه۱۳۱۳برنزرضاشاه در خرداد ۱۳۱۳ (ژوئن ۱۹۳۴) به دعوت مصطفی کمال آتاتورک به ترکیه رفت؛ تنها سفر رسمی خارجی او در دوران پادشاهی. این سفر نزدیک به یک ماه طول کشید و آتاتورک در بخش‌هایی از آن همراه او بود. به یاد این دیدار در ترکیه مدال…۱ نمونه در گنجینه مدال نوروزی ۱۳۳۰ — مبارکبادمدالمدال نوروزی ۱۳۳۰ — مبارکباد۱۳۳۰نقرهسکهٔ نقرهٔ نوروزی ۱۳۳۰ با نوشتهٔ «مبارکباد». پشت آن نوشتهٔ «یا صاحب‌الزمان» آمده است.نمونه‌ای از این قطعه در مزایدهٔ ۱۰ آبان ۱۳۹۹ گنجینه به فروش رسیده است.۱ نمونه در گنجینه مدالمدال نوروزی ۱۳۳۴۱۳۳۴مدال نوروزی سال ۱۳۳۴ دورهٔ محمدرضاشاه پهلوی.واریتهٔ صورت بزرگ: از این مدال نوعی با نقش صورتِ بزرگ‌تر وجود دارد که خیلی کمیاب است.شناسنامهٔ کامل مدال نوروزی ۱۳۳۸ — شاه هخامنشی بر تختمدالمدال نوروزی ۱۳۳۸ — شاه هخامنشی بر تخت۱۳۳۸نقرهمدال نوروزی دربار — نوروز ۱۳۳۸۱ نمونه در گنجینه مدال نوروزی ۱۳۳۸ — لا فتی الا علیمدالمدال نوروزی ۱۳۳۸ — لا فتی الا علی۱۳۳۸نقرهشاه هر سال به مناسبت نوروز سکه‌ها و مدال‌هایی را به‌عنوان عیدی به درباریان، کارکنان و مهمانان می‌داد. این مدال یکی از همین مدال‌های نوروزی است که تاریخ «نوروز ۱۳۳۸» دارد. روی مدال نیم‌رخ محمدرضاشاه پهلوی رو به چپ، با لبا…۱ نمونه در گنجینه مدال نوروزی ۱۳۴۴ — شاه و فرحمدالمدال نوروزی ۱۳۴۴ — شاه و فرح۱۳۴۴نقرهشاه هر سال به مناسبت نوروز سکه‌ها و مدال‌هایی را به‌عنوان عیدی به درباریان، کارکنان و مهمانان می‌داد. این مدال یکی از همین مدال‌های نوروزی است: نیم‌رخ محمدرضاشاه و فرح پهلوی با نوشتهٔ «نوروز ۱۳۴۴».۱ نمونه در گنجینه مدال برنز یادبود ۲۵مین سال سلطنت ۱۳۴۴مدالمدال برنز یادبود ۲۵مین سال سلطنت ۱۳۴۴۱۳۴۴برنزدر شهریور ۱۳۴۴ بیست و پنجمین سال پادشاهی محمدرضاشاه جشن گرفته شد و به همین مناسبت مدال رسمی یادبودی ساخته شد که نوشتهٔ آن «به یادبود بیست و پنجمین سال سلطنت ...» است. این مدال در نقره، برنز و طلا ضرب شد.۱ نمونه در گنجینه مدال نقره یادبود ۲۵مین سال سلطنت ۱۳۴۴مدالمدال نقره یادبود ۲۵مین سال سلطنت ۱۳۴۴۱۳۴۴نقرهدر شهریور ۱۳۴۴ بیست و پنجمین سال پادشاهی محمدرضاشاه جشن گرفته شد و به همین مناسبت مدال رسمی یادبودی ساخته شد که نوشتهٔ آن «به یادبود بیست و پنجمین سال سلطنت ...» است. این مدال در نقره، برنز و طلا ضرب شد.۷ نمونه در گنجینه مدال یادبود ارمنیان ایران — ۲۵مین سال سلطنت ۱۳۴۴مدالمدال یادبود ارمنیان ایران — ۲۵مین سال سلطنت ۱۳۴۴۱۳۴۴ (۱۹۶۵ م)برنزبه مناسبت بیست و پنجمین سال پادشاهی محمدرضاشاه (۱۳۴۴ / ۱۹۶۵) ارمنیان ایران هم مدال یادبودی ساختند. روی آن نیم‌رخ شاه با نوشتهٔ ارمنی و عدد رومی «XXV» (بیست و پنج) آمده است.۱ نمونه در گنجینه مدال یادبود انجمن کلیمیان — ۲۵مین سال سلطنت ۱۳۴۴مدالمدال یادبود انجمن کلیمیان — ۲۵مین سال سلطنت ۱۳۴۴۱۳۴۴برنزدر شهریور ۱۳۴۴ بیست و پنجمین سال پادشاهی محمدرضاشاه جشن گرفته شد. جامعهٔ کلیمیان ایران به همین مناسبت مدال یادبودی ساخت که روی آن نیم‌رخ شاه و نام «انجمن کلیمیان ایران» آمده است. نسخه‌های نقره و طلای این یادبود هم ثبت شد…۴ نمونه در گنجینه مدال نوروزی ۱۳۴۵ — شاه و فرحمدالمدال نوروزی ۱۳۴۵ — شاه و فرح۱۳۴۵نقرهشاه هر سال به مناسبت نوروز سکه‌ها و مدال‌هایی را به‌عنوان عیدی به درباریان، کارکنان و مهمانان می‌داد. این مدال یکی از همین مدال‌های نوروزی است: نیم‌رخ محمدرضاشاه و فرح پهلوی با نوشتهٔ «نوروز ۱۳۴۵».۱ نمونه در گنجینه مدال نوروزی ۱۳۴۶ — شاه و فرحمدالمدال نوروزی ۱۳۴۶ — شاه و فرح۱۳۴۶نقرهاز مدال‌های نوروزی دربار که شاه به‌عنوان عیدی می‌داد. روی این مدال نیم‌رخ محمدرضاشاه و فرح پهلوی و نوشتهٔ «نوروز ۱۳۴۶» آمده است. با مدال بزرگ تاجگذاری ۱۳۴۶ (نیم‌رخ تاجدار) اشتباه نشود.۱ نمونه در گنجینه مدال برنز یادبود چهلمین سال بانک ملی ایران ۱۳۴۷مدالمدال برنز یادبود چهلمین سال بانک ملی ایران ۱۳۴۷۱۳۴۷برنزبانک ملی ایران در ۲۰ شهریور ۱۳۰۷ گشایش یافت. در چهلمین سالگرد آن (۲۰ شهریور ۱۳۴۷) مدال یادبودی با نیم‌رخ محمدرضاشاه و تاریخ «۲۰ شهریور ماه ۱۳۴۷» ساخته شد. نسخهٔ برنزی هم دارد.۱ نمونه در گنجینه مدال نقره یادبود چهلمین سال بانک ملی ایران ۱۳۴۷مدالمدال نقره یادبود چهلمین سال بانک ملی ایران ۱۳۴۷۱۳۴۷نقرهبانک ملی ایران در ۲۰ شهریور ۱۳۰۷ گشایش یافت. در چهلمین سالگرد آن (۲۰ شهریور ۱۳۴۷) مدال یادبودی با نیم‌رخ محمدرضاشاه و تاریخ «۲۰ شهریور ماه ۱۳۴۷» ساخته شد. نسخهٔ برنزی هم دارد.۱ نمونه در گنجینه مدالمدال برنز یادبود ۱۳۵۰ — منشور کوروش۱۳۵۰برنزدر مهر ۱۳۵۰ جشن‌های ۲۵۰۰ سالهٔ شاهنشاهی ایران در تخت جمشید و پاسارگاد برگزار شد. نماد اصلی این جشن‌ها «منشور کوروش» بود؛ استوانهٔ گلی‌ای که پس از فتح بابل به فرمان کوروش بزرگ نوشته شد و از آن به‌عنوان یکی از کهن‌ترین اسن…شناسنامهٔ کامل مدال نقره یادبود ۱۳۵۰ — منشور کوروشمدالمدال نقره یادبود ۱۳۵۰ — منشور کوروش۱۳۵۰نقره (عیار ۸۰۰ تا ۹۰۰)در مهر ۱۳۵۰ جشن‌های ۲۵۰۰ سالهٔ شاهنشاهی ایران در تخت جمشید و پاسارگاد برگزار شد. نماد اصلی این جشن‌ها «منشور کوروش» بود؛ استوانهٔ گلی‌ای که پس از فتح بابل به فرمان کوروش بزرگ نوشته شد و از آن به‌عنوان یکی از کهن‌ترین اسن…۱۸ نمونه در گنجینه مدال یادبود پنجاهمین سال جمعیت شیر و خورشید سرخ ۱۳۵۲مدالمدال یادبود پنجاهمین سال جمعیت شیر و خورشید سرخ ۱۳۵۲۱۳۵۲سفید (نقره‌ای‌رنگ)جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران، همتای صلیب سرخ، در ۱۳۰۱ خورشیدی پایه‌گذاری شد و در ۱۳۰۲ به جنبش بین‌المللی صلیب سرخ پیوست. این مدال با نوشتهٔ «پنجاهمین سال خدمت جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران» و تاریخ ۱۳۵۲ به همین مناسبت ساخ…۱ نمونه در گنجینه مدال نوروزی ۱۳۵۳ — شاه و فرحمدالمدال نوروزی ۱۳۵۳ — شاه و فرح۱۳۵۳نقرهاز مدال‌های نوروزی دربار که شاه به‌عنوان عیدی به درباریان، کارکنان و مهمانان می‌داد. روی این مدال نیم‌رخ محمدرضاشاه و فرح پهلوی و نوشتهٔ «نوروز ۱۳۵۳» آمده است. روی مدال: نیم‌رخ دوتایی محمدرضاشاه و فرح پهلوی با تاریخ «نور…۱ نمونه در گنجینه مدال طلا یادبود بانک ملی ایران — پنجاهمین سال شاهنشاهی پهلوی ۲۵۳۵مدالمدال طلا یادبود بانک ملی ایران — پنجاهمین سال شاهنشاهی پهلوی ۲۵۳۵۲۵۳۵ (۱۳۵۵)طلابانک ملی ایران — بزرگداشت پنجاهمین سال شاهنشاهی پهلوی۱ نمونه در گنجینه مدال یادبود بانک پارس — پنجاهمین سال شاهنشاهی پهلوی ۲۵۳۵مدالمدال یادبود بانک پارس — پنجاهمین سال شاهنشاهی پهلوی ۲۵۳۵۲۵۳۵ (۱۳۵۵)سفید (نقره‌ای‌رنگ)سال ۲۵۳۵ شاهنشاهی (۱۳۵۵ خورشیدی) پنجاهمین سال پادشاهی خاندان پهلوی بود و بسیاری از نهادها و بانک‌ها به این مناسبت سکه و مدال یادبود ساختند. این مدال کار بانک پارس است: نشان بانک (ستون تخت جمشید) با نوشتهٔ BANK PARS و عبا…۱ نمونه در گنجینه مدال نوروزی ۲۵۳۷ — شاه و فرحمدالمدال نوروزی ۲۵۳۷ — شاه و فرح۲۵۳۷ (۱۳۵۷)نقرهاز مدال‌های نوروزی دربار که شاه به‌عنوان عیدی می‌داد. این مدال تاریخ «نوروز ۲۵۳۷» (۱۳۵۷ خورشیدی) دارد و روی آن نیم‌رخ محمدرضاشاه و فرح پهلوی آمده است؛ از آخرین مدال‌های نوروزی دورهٔ پهلوی است.۲ نمونه در گنجینه سکهٔ نقرهٔ مبارکباد با تصویر پادشاه هخامنشی — بدون تاریخمبارکباد (غیررسمی)سکهٔ نقرهٔ مبارکباد با تصویر پادشاه هخامنشی — بدون تاریخبدون تاریخنقرهقطعهٔ نقرهٔ «مبارکباد» با تصویر نیم‌رخ پادشاه هخامنشی. این قطعه سکهٔ رسمی نیست و تاریخ ندارد.۱ نمونه در گنجینه مدال یادبود انقلاب شاه و مردممدالمدال یادبود انقلاب شاه و مردمروی این قطعه نوشتهٔ «مواد دوازده‌گانهٔ انقلاب شاه و مردم ملهم از تعلیمات اسلام است» و روی دیگر آن «الله، محمد، علی، فاطمه، حسن و حسین» آمده است.نمونه‌ای از این قطعه در مزایدهٔ ۱۱ آبان ۱۳۹۹ گنجینه به فروش رسیده است.۱ نمونه در گنجینه مدال نقره دو طرف یا صاحب‌الزمانمدالمدال نقره دو طرف یا صاحب‌الزماننقرهقطعهٔ نقره‌ای که هر دو روی آن نوشتهٔ «یا صاحب‌الزمان» دارد.نمونه‌ای از این قطعه در مزایدهٔ ۱۰ آبان ۱۳۹۹ گنجینه به فروش رسیده است.۱ نمونه در گنجینه مدال فولادی رضاشاهمدالمدال فولادی رضاشاهفولاد۱ نمونه در گنجینه مدال برنجی «اعلی‌حضرت شاهنشاه»مدالمدال برنجی «اعلی‌حضرت شاهنشاه»برنج۱ نمونه در گنجینه